د.ئاشتی شێخانی
25, نیسان 2019

عەقڵیەتی خێڵگەرایی و سەقافەتی دەوارنشین

بیست و حەوت ساڵی ڕابردوو تاقیکردنەوەیەکی ئێجگار باش بوو بۆ هەڵسەنگاندنی عەقڵیەت و فۆنەتیکی بیرکردنەوەی حزب و کاری حزبایەتی لە هەرێمی کوردستان، دواجار دەرکەوت کە شکستی حزب لەکوردستان فرە ڕەهەندە، دیارترین ئەو ڕەهەندانەش پرسی داڕوخانی ئەخلاقی سیاسیە لە شێوازی هەڵسوکەوت و تەعامولی حزب لەگەڵ ئەوانی بەرامبەر.

حزبی کوردی نەیتوانیوە تاکی ڕۆشنبیر دروست بکات، بەپێچەوانەوە کاری لەسەر دروستکردنی تاکی دەمارگیر کردووە، دواجار حزب لەبری یەکخستن و پاراستنی یەکڕیزی کۆمەڵایەتی، کاراکتەرێکی سەرەکی بووە لە هەڵوەشان و لێکترازانی شیرازەی کۆمەڵگەو زیاتر لەوەش پاڵنەر بووە بۆ بەیەکداهەڵخشان و بەریەککەوتنی تاکی کوردی.

پرسیار ئەوەیە بۆچی حزب شکستی خواردووە لە تەبەنی کردنی بەهاو ئەخلاقی باڵا لە پێڕەوو مومارەسەکردنی سیاسەتدا؟ بەجۆرێک هەمیشە پارێزبەندی بۆ خۆی دروست کردووە بە دروست کردنی جەماوەری دەمارگیری ناڕۆشنبیر و شەڕانگێزی جنێوفرۆش.

ئەو جۆرە لە مومارەسەو کاری سیاسیدا سەری کێشاوە بۆ هەڵوەشانی بنەماکانی پێکەوەژیان و یەکتر قەبوڵ کردن لەسەر ئاستی کۆمەڵایەتی و بەشەیتان کردنی نەیار و ڕەخنەگر و ئۆپۆزسیۆن و پێڕەوکردنی عەقڵیەتی لەگەڵم بیت دۆستمی و لەگەڵم نەبیت دووژمنمی.

بە بۆچوونی ئێمە حزب و سیاسەت بەهەمان عەقڵی میکیافیلی بەڕێوەدەچێت، چونکە لە میتۆدی میکیافیلیدا سیاسەت زاڵ و موهەیمینە بەسەر ئەخلاقدا، ئەو هەموو قیەم و بەهایەکی ئەخلاقی ژێر پێ دەخات، کاتێک بەکارهێنانی هەموو ئامرازێک دەکاتە بیانوو بۆ گەیشتن بە ئامانج و مەبەستێکی دیاری سیاسی.

بۆیە مالیک بن نەبی جوانی گوتووە کاتێک دەڵێ: (اذا كان العلم دون ضمیر خراب الروح، فان السیاسة بلا ٲخلاق خراب الانسانیة)، واتە: ئەگەر زانست بەبێ ویژدان وێران بوونی ڕۆح بێ، ئەوە سیاسەت بە بێ ئەخلاق وێران بوونی مرۆڤایەتیە.

کەواتە کاتێک هەواڵ و ڕووداوگەلی سەیر و سەمەرە لە حزبی کوردیدا دەبیستن نەک هەر توشی شۆکمان ناکات، بەڵکو بەپێچەوانەوە لەوە زیاتریان لێ چاوەڕێ ناکرێت، چونکە ئەو جۆرە لە حزبایەتی و سیاسەت کردنە عەقڵیەتی خێڵگەرایی و سەقافەی دەوارنشین لەپشتیەوەیەتی و بەڕێوەی دەبات.