بنەماکانی مامەڵەکردن لە هاوپەیمانی

ئومێد جاف

مرۆڤ بوونەوەرێکی هۆشیارو خاوەن ئیرادەیە، لەرێگەی معریفەو زانستەوە یاساکانی ژیانی دارشتوە، بەدەنگی زۆرینە بڕیاری پەیرەوکردن و داکۆکیکردنیان داوە. پێشێلکردن و شکاندنی ئاکارە گشتیەکان و بەزاندنی سنوری ئازادی مرۆڤەکانی بەرامبەر، تێکدانی وێنای سروشت و وەستانی زەمەنی پێکەوە ژیان و لەبەین‌بردنی ئاشتەوای و یەکترقبوڵکردنە. کە مەفهومی پێچەوانەی پەرچەکرداری هاودژەکان خۆی دەبینێتەوە؛ لە شکان و سوکایتی و ناوزراندن و ئازاردان و تیرۆرو کوشتار.

بۆیە رێزگرتن لەئیتیکی پێکەوەی نە نەنگیەو نە ئەرکێکی گرانە لە کۆنترۆڵکردنی کردارو گرفتارەکانمان. هەموو ئەم پرنسیپانە بەیاسا رێکخراوە، ئەرکی دەوڵەتە پارێزگاریان لێبکات، سەرپێچی تاکەکان بەتاوان ئەژمار دەکرێت.

هاوپەیمانی نیشتمانی، وەک پارتێکی سیاسی کە ئامرازێکە بۆ گەیشتن بە ئامانجە گشتی و باڵاکانی گەل، لەخزمەتکردنی کۆمەڵگاو قوتاربون لە پاوانخوازی و تاوانکاری و شکاندنی شکۆی مرۆڤەکان لەچوارچێوەی بەرێوەبردن و ئیدارەدانێکی مۆدێرن. تێپەراندنی ئایدۆلۆژیای یەکێکە لەو پرەنسپانەی کە هاوپەیمانی بانگەشەی بۆ دەکات، ئەمەیش پەیوەستە بەئازادی بیرکردنەوەو رادەربڕینی مەدەنیانەی تاکی کۆمەڵگا، کە ئازادانە بێت تا ئەو شوێنەی زیانی بۆ بەرانبەر نەبێت و دەستدرێژی نەبێت بۆ سەر ئازادیە سیاسی و ئاینیەکان.

واتە بنەمای مامەڵەکردن لەهاوپەیمانی پەیوەست نیە لەسەر تێروانینی هاودیدان بۆ پابەندی ئاین و نەتەوەییان یاخود بێبەشكردنیان لەسەر ئەو بنەمایانە.

لە دیمۆگرافیا(دانیشتوانناسی)ی ئێستای کوردستان و عێراق بروانین، یاخود لاپەرەکانی مێژوی کەمتر لەسەدەیەک هەڵبدەینەوە، دەبینین پێکهاتەی گەلانی ئەم وڵاتە فرە ئاین و نەتەوەییە، تاکەکان ئازادانە پابەندییان بۆ شوێنکەوتنی ئاین هەڵبژاردوە لە (موسوڵمان و مەسیحی و جولەکە، یەزیدی و کاکەی و صائیبی و زەردەشتی)، کە هەموویان پێکهاتەی کۆمەڵگای کوردیان درووستکردوەو پێکەوە بە ئازادی و ئاشتیانە ژیاون.

بنەماکانی سەرکەوتن و گەشتن بە ئامانج پەیوەستە بەناسینی ژینگەی کۆمەڵایەتی و شارەزابوون لەهۆکارەکانی شێواندنی ژینگە، کارکردن بۆ گەرانەوەی باری سروشتی و شکاندنی بەربەستەکان، بە دوورکەوتنەوە لە دەمارگیری ئاینی و نەتەوەی بە بونیادنانی کۆمەڵگایەکی مەدەنی کەتێدا مرۆڤەکان بە ئازادی بیربکەنەوە بە بیروتێرواینی جیاواز لە رووی سیاسی و ئاینی و کلتوری و ئابوری …هتد.