سیستمی ئێس 400 هۆکارێک بۆ ئاڵۆزبوونی نێوان تورکیا و ئەمریکا

بچووکردنەوە گەورەکردن

دیجیتاڵ میدیای هاوپەیمانی – ڕاپۆرت

 

سیستمی بەرگری ئێس 400 یەكێكە لە سیستەمە ئاسمانییەكانی روسیا و لە خانەوادەی ئێس 300ە، بەڵام بەشێوەیەكی پێشكەتووتر و لە دوری سەدان كیلیۆمەتر ئامانجەكەی دەپێكێت.
 دوای كڕینیشی لەلایەن توركیاوە سیستەمەكە زیاتر لە دەزگاكانی راگەیاندنەوە باس دەكرێت.
دوای رادەستكردنی سیستمی بەرگری ئێس 400 بە توركیا، لەلایەن روسیاوە لە رۆژی 12 ی ئەم مانگە ولایەتە یەكگرتووەكان و هاوپەیمانی نێودەوڵەتی ناتۆ نیگەران و ناڕازین لەكڕینی لەلایەن ئەنقەرەوە.
توركیا و روسیا ساڵی 2017 رێككەوتن لەسەر كڕینی ئێس 400 ئەوكات واشنتۆن هەڕەشەی لە ئەنقەرەكرد كە سزای دەدات و بێبەشی دەكات لە فڕۆكەی ئیف 35 بەڵام دواجار ئەردۆغان گرنگی زیاتری بەئێس 400 دا وەك لەفڕۆكەكانی ئەمریكا.
بۆچی سیستمی ئێس 400 باشترە؟
باشی سیستمی بەرگری ئێس 400 لە ئاشكراكردنی ئامانجەكانیەتی بەشێوەكی ورد تا دوری 600 كیلۆمەتر و توانی لەناوبردنی هەیە ئەگەر مووشەكی بالیستی بێت یاخود فڕۆكە.
هەر بۆیە زۆربەی وڵاتانی كەنداو خاوستی كڕینی ئەو سیستەمەیان هەیە.
 سیستمەكە لە سێ بەش پێكهاتووە ئەوانیش یەكەم شوێنی 12 تەقاندنی مووشەكەكان دووەمیش سەركردایەتی كردن ئاڕاستەكردنی رادارەكان.
هەروەها سێیەمیش پشتیوانی هونەر و چاككردنەوەی پێكانی هەرئامانجێك لەلایەن سیستەمەكەوە بەمشێوەیە، پێكانی هەرئامانجێكی ئاسمانی تا دووری 250 كیلۆمەتر هەرروەها
بەئامانجگرتنی مووشەكی بالیستی تاوەكو 60 كیلۆمەتر.
تەقاندی هەر مووشەكێكی سیستەمی بەرگری ئێس 400 پێویستی بە 10 چركەیە و هەروەها رادارەكەشی لەماوەی پێنج خولەك تا دووری 400 كیلۆمەتر هەر مەترسییەك یان ئامانجێك ئاشكرا دەكات.
هاوکات ئێس400 تەقاندنی هەرمووشەكێكی بە زاوییەی 90 پلەیە و بەرپرسانی مۆسۆكش رایانگەیاندووە كار لەسەر دروستكردنی ئێس 500 دەكەن كە پێشكەوتووترە و توانای زیاتری هەیە.
چۆن سیستەمی بەرگری ئێس 400 كاردەكات؟
ئامێرەكانی رادار لەماوەیەكی دورودرێژ زانیاری و ئامانجەكە بە نامەیەك دەگوازێتەوە بۆ بارهەڵگرەكەی كە مووشەكەكانی لەسەرە و هەڵسەنگاندن بۆ ئامانجەكەی دەكات.
ئامانجەكەی دەزانێت و دیاری دەكات بارهەڵگرەكە فەرمان بەتەقاندنی مووشەكەكەكان دەدات، بڕیارەكە دەگوازێتەوە بۆ بارهەڵگرەكە كە شوێنی جێبەجێكردنی فەرمانەكانە، تاوەكو باشترین شوێنی پێكانی ئامانجەكە دیاریبكات.
سیستەمی رادارەكە ئاڕاستەی مووشەكەكە دەكات تاوەكو بەوردی ئامانجەكەی بپێكێت.
بۆچی واشنتۆن لە سیستەمەكە دەترسێت؟
ئەمریكا پێی وایە سیستەمی ئێس 400 هەڕەشەیە بۆسەر فڕۆكەی ئێف35 كە كۆمپانیای لوكهید مارتن بەرهەمی دەهێنێت، روسیا هونەری كاركردنی فڕۆكەكە و زانیارییە هەواڵگرییەكانی بزانێت و سودی لێوەربگرێت.
جیمس جیفری باڵیۆزی پێشوی ئەمریكا لە توركیا دەڵێت، مەترسی راستەقینە هەیە كە روسیا ئەو سیستەمە بۆ بەكارهێنانی هەموو زانیارییە هەواڵگرییەكان بەكاربهێنێت.
بۆچی توركیا سیستمی بەرگری روسیای كڕی؟
كڕینی سیستەمی ئاسمانی لەلایەن توركیا لە روسیا دوای ئەوە دێت كە واشنتۆن رەتیكردەوە كە سیستمی باتریۆت بفرۆشێت بە وڵاتانی هاوپەیمانی ناتۆ.
پێشتر ناتۆ لەساڵی 2014 بەهۆی هەڕەشەكان و زیادبونی گرژییەكانی توركیا و پەكەكە و زیادبونی هێرشەكانی پارتی كرێكارانی كوردستان و قەیرانەكانی سوریا و كێشەكانی توركیا و سوریا لەسەر سنور هۆكار بون بۆ پێنەدانی پاتریۆت بە توركیا.
بەپێی راپۆرتێكی ناشیۆناڵ ئینتەر سێت- ی ئەمریكیش ئەوانە هۆكاربون كە توركیا بڕوا بەروسیا بهێنێت و لەگەڵی رێككەوتن بكات بۆ كڕینی سیستەمی بەرگری ئێس 400 .
هاوكات مەولود چاوش ئۆغاۆش دەڵێت، بەهۆی بەدەستنەهێنانی باترۆت سزادەدرێن لەكاتێكدا زۆر چاوەڕوان بوین تا بیكڕین.
دەشڵێت “ئێمە زۆر پێویستمان بەپارستنی ئاسمانی وڵاتەكەمان هەیە چونكە هەڕەشەی بەئامنجگرتنی مووشەكی لەسەرە”.